Paletlerin Yapıları ve Çeşitleri

  • 08.03.2018 19:23

Paletler doğru zamanda, doğru yerde, doğru malzemenin doğru miktarda ve doğru maliyetle hazır olması için kullanılan ekipmanlardır. Günümüzde özellikle otomotiv sektöründe, yaygınca kullanılan JIT (Just In Time) yöntemi ile önemi artan malzeme akışı stratejisi, paletlerin kullanımının anlam ve önemini vurgulamaktadır. Yassı paletler, istif işleri için oldukça uygun elemanlardır. Forkliftler gibi istif makineleri ve raf sistemleri gibi taşıyıcıların kullanılması hâlinde yassı paletler tek tercihtir. İki yönlü veya dört yönlü paletlerin kolay kavranabilmesi ve paletlere ulaşılabilmesi mümkündür. Ayrıca paletler tek yüzlü veya iki yüzlü olabilir. Tek yüzlü olanlar, tek sıra hâlinde taşınacak ve depolanacak yükler için uygundur. İki yüzlü paletler ise üst üste dizilerek paletli yüklerin taşınması ve yüklerin dizi hâlinde depolanmasına imkân veren paletlerdir. Değişik fonksiyonlara sahip paletlerin ahşap, karton, pres malzeme, çelik sac veya alüminyum sacdan yapılması mümkündür. Son zamanlarda kimya ve gıda sektörlerinde, plastik esaslı hijyenik paletlerin kullanımı artmıştır. Palet seçimindeki en önemli etkenler paletlerin kalitesi, malzemesi ve maliyetleridir. Kötü kalitedeki paletler zaman kaybına, malda zarara, üretimi yavaşlatmaya ve hasarlı taşıma yaparak büyük miktarda işletme sermayesinin harcanmasına neden olabilir. Uzun ömürlü palet seçiminde en önemli nokta, paletin yapıldığı malzemedir. Bunlar; ahşap, preslenmiş tahta lifleri, plastik veya metal plakalardır. Plakalar, özel konstrüksiyona sahip olduklarından malların sürtünerek tutunma etkisini arttırır.   Her geçen yıl ahşap paletlerin satışı ucuzluğu, tehlikesiz kırılması ve geri dönüşümlü olması nedeniyle artmaktadır. Ahşap paletler preslenmiş tahta lifleri, talaş ve organik reçinelerin bir kombinasyonudur. Kalıplanarak imal edildiğinden hem istenilen şekil kolayca verilir hem de çivi kullanımı yoktur. Plastik ve metal plakadan yapılan paletler ise ilk yatırım maliyeti açısından pahalı olsalar da uzun kullanım sürelerinden dolayı avantajlıdır. Gerekli temizleme ile yeniden kullanımları mümkündür. Palet formunda en önemli ayrıntı, paletlerin alt tarafında forklift kollarına uygun kanalların yapılmasıdır. Yükler, ambarlarda ve fabrika içinde kolay sevk edilebilmeleri için tane mal hâlindedir. Tane malların sevkiyatında paletimsi adı verilen araçlar kullanılır. Bu yöntem kullanılarak yapılacak birim istifleme ve nakliye işlemleri, fabrika içi transport maliyetlerinin en aza inmesine ve sistemin en verimli şekilde çalışmasına imkân verir. Ayrıca paletler üzerinde yapılan taşıma, depolama ve istifleme işlemlerinde de belirli bir düzen oluşturarak önemli ölçüde verimlilik artışı sağlamaktadır. Klasik paletler, alt taban ve üst taban olmak üzere bir çift tabandan oluşur. Bu iki taban arasındaki kirişler vasıtası ile birbirinden ayrılan tabanlar, forklift çatalı gibi taşıma ve iletim araçlarının paletleri ile kolayca kavranabilir. Tabanlar, kirişlere dik doğrultuda döşenmiş taban malzemelerinden oluşur. Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO), konteyner paletleri konusunda standart boyutlar kabul etmiştir. Bu paletler ISO paletleri diye de bilinmektedir. ISO paletlerinin boyutları santimetre olarak 80x100, 80x120, 100x120, 120x160 ve 120x180 şeklindedir. Yükün alıcı ile satıcı arasında kesintisiz ve en seri şekilde sevk edilme çabaları, taşıma sisteminde bulunan her bir ünitenin birbirleriyle bütünleşmesinde paletlerin de standartlaşmasını zorunlu hâle getirmiştir. Avrupa Ambalaj Federasyonu, 80x120 ve 100x120 cm boyutlarındaki paletlerde ısrar etmiş ve bu ölçülerdeki paletler daha çok kullanılır hâle gelmiştir. Bununla birlikte değişik konteyner palet boyutları uygulandığı da görülmektedir. Paletler, paketlerin istiflenmesinde kullanılan ekipmanlar olarak da tanımlanabilmektedir. Malların depolanmasını, taşınmasını ve nakliyesini kolaylaştıran paletlerin malzeme taşımacılık ekipmanları sektöründeki önemi giderek artmaktadır. Çevre dostu olması bakımından ahşap paletler, özellikle gelişmiş ülke sanayilerinde ayrı bir yere sahiptir. Yurt içi veya yurt dışına satılan malların nakli esnasında zarar görmemesi için yapılan ambalajlarda, keresteden imal edilen palet kullanılır. Palet, paketlerin alt ve üstüne konularak çelik veya plastik şeritlerle kuşatılır ve üzerine genellikle naylon türü malzemeler geçirilir.